Faiz, paranın kirası demektir. Evinizi kiraya verdiğinizde talep ettiğiniz gibi, paranızı da bir süre başkasına verdiğinizde kira talep edersiniz, bu da faizdir. En yaygın olarak kullanılan faiz türleri kredi ve mevduat faizidir. Faiz oranı, ekonomideki gidişatı belirlemede önemli bir rol oynar.

Mevduat faizleri yükselirse tasarruf yapanlar ellerindeki paralarını mevduatta değerlendirmede daha istekli olurlar ve mevduat hacmi artar. Öte yandan, kredi faizleri düşük olursa, tüketiciler açısından kredi kullanmak cazip olacak ve tüketim artacaktır. Üreticiler açısından ise daha fazla yatırım yapabilme olanağı doğacaktır.

Faizlerin düşük ya da yüksek olması aynı zamanda yurtdışından ülke içine giren sıcak para miktarını da etkileyen bir unsurdur. Yüksek faiz durumunda ülkeye sıcak para girişi artar ve bu da kur üzerinde etkili olur.

İlginizi Çekebilir: Keşideci Kimdir? Keşideci Ne Demektir?

Faiz Nasıl Belirlenir?

Kısa bir örnek ile bunu açıklayalım. Diyelim ki elinizde 100,000 TL var ve bunu 1 yıllığına bankada mevduat olarak değerlendirmek istiyorsunuz. Eğer ülkenizdeki enflasyon oranı %15 ise, bugün itibari ile 100,000 TL’ye alabildiğiniz malları 1 yıl sonra 115,000 TL’ye alabilirsiniz. Bu yüzden mevduatınız için bankadan en azından enflasyon oranını, bankaya sağladığınız avantaj primini ve risk primini talep edersiniz. Güncel enflasyon verilerine TÜİK web sitesinden ulaşabilirsiniz.

Bankaların telaffuz ettiği faiz oranı, genellikle nominal faiz oranıdır. Nominal faiz oranı ise, enflasyon oranına reel faiz oranı eklenerek hesaplanır. Mevduat faiz oranı %20, enflasyon da %15 ise, aslında reel faiz oranı %5’tir. Reel faizi oluşturan en önemli etken risk primidir. Risk priminden kasıt paranızı yatırdığınız kurumun ve ülkenin risk primi, yani paranızı geri alıp alamama ihtimalinizdir. Ülkeler arasındaki reel faiz oranlarının da farklı olması bundan kaynaklanmaktadır.

Faiz ve Enflasyon Arasında Nasıl Bir İlişki Var?

“Faiz ve enflasyon arasıda nasıl bir ilişki var” sorusunu cevaplamadan önce “enflasyon nedir”, “enflasyon türleri nelerdir”, “Türkiye’de enflasyonun kaynakları nelerdir” sorularına cevap vermek gerekmektedir.
Enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının artması ile satın alım gücünde düşüş meydana gelmesini ifade eder. Burada kritik olan belirli mal ve hizmetin fiyatının artması değil, mal ve hizmetlerden oluşan ürünler sepetinin fiyatının sürekli olarak artmasıdır. Halk dilinde hayat pahalılığı diye geçer.  Talep Enflasyonu ve maliyet enflasyonu olarak iki farklı enflasyon türünden söz edilebilir.

Talep enflasyonu, arzda herhangi bir değişiklik yok iken taleplerin artması kaynaklı oluşur. Bir örnek ile açıklamak gerekirse, faizleri düşürdüğümüzde, kredi kullanımı artmaktadır. Ülkemizde özellikle otomotiv ve gayrimenkul alımlarında hızlı bir tüketim artışı olmakta, tüketim artışı da arz aynı seviyede kaldığı için bu da talep kaynaklı enflasyona neden olmaktadır. Talep enflasyonun direk olarak faizler ile bir ilişkisi bulunmaktadır.

Faiz – enflasyon ilişkisi içersindeki en kritik konu maliyet enflasyonudur. “Faizleri düşürün ki enflasyon düşsün” diyenlerin en önemli dayanağı budur. Bir işletmenin faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi için hammadde, işçilik ve krediye ihtiyacı vardır. Faizlerde düşüş, kredi maliyetlerindeki düşüşe sebep olur. Bu, işletmenin daha çok kredi kullanarak daha çok mal üretmesine neden olacaktır. Bu da pazardaki ürünleri artmasına ve fiyatların düşmesine neden olacaktır.

Ancak ülkemizde cari açığın yüksek olması, yani ithalatın ihracattan fazla olması nedeni ile, faizlerin düşürülmesi kurun artmasına neden olmaktadır. Kurun artması da tekrar maliyetlerin artmasına, o da bir sarmal yaratarak enflasyonun tekrar artmasına sebep vermektedir.

Faizlerin Piyasaya Etkileri

Mevduat faizleri yükseldiği zaman tasarruf yapan kişiler ellerinde bulunan mevcut paralarını mevduatta değerlendirmek için çok daha istekli olmakta bu da mevduat hacmini arttırmaktadır. Başka bir yandan da kredi faizleri düştüğü zaman tüketiciler bakımından kredi kullanmak çok daha cazip bir hale gelecek ve tüketim de artacaktır. Bu olaya üreticiler açısından bakıldığı zaman da çok daha fazla yatırım yapabilme olanağı sunulmuş olacaktır.

Banka Faizlerinin Belirlenmesi

Genel olarak, faizlerin düşük veya yüksek olması yurtdışından ülke içerisine giren sıcak para oranını da çok fazla etkileyen bir unsur olmaktadır. Genelde yüksek faiz durumları olduğu zaman ülkeye sıcak para girişi büyük ölçüde artar ve bu da kur üzerinde çok fazla etkili olur.

Genel olarak, banka faizleri oranı, nominal faiz oranı olmaktadır. Nominal faiz oranları da enflasyon oranına reel faiz miktarı eklenip o şekilde hesaplanmaktadır. Bu bağlamda banka faizleri oranları, her ülkenin kendi merkez bankası tarafından belirlenmektedir. Bu konuda etkili olan en önemli konu, ülkenin enflasyonu olmaktadır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası son 10 yıllık Gecelik Faiz Oranlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası son 10 yıllık 1 haftalık Borç Verme Repo Faiz Oranlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Fon Radar ile Faiz Oranlarındaki Dalgalanmalardan Etkilenmeyin

Daha önceki yazılarımızda KOBİ’lerin finansman sorununa ve işletmeler için nakit akışının neden önemli olduğuna değinmiştik.

Faturalı çekleriniz için en iyi teklifler Fon Radar’da!

HEMEN TEKLİF AL!