Sanayi Devrimi’nden sonra küresel çapta ticaret hacimlerinin artış göstermesi, ödeme yöntemi olarak paranın yerine yeni yöntemlerin ortaya çıkmasını da beraberinde getirmiştir. Çekler, bu doğrultuda kullanılan ödeme yöntemleri arasında yer almaktadır. Alınan mal ya da hizmet bedelinin belirli bir vade sonunda ödenmesini taahhüt eden çekler, bankaların ve finans kuruluşlarının himayesinde kullanılmaktadır. Çek kullananların ya da çek kullanmak isteyenlerin bilmeleri gereken bazı kavramlar bulunmaktadır. Keşideci de bu kavramlardan biridir.

Keşideci Ne Demek?

Keşideci geçerli bir çek düzenleyebilmek için bulunması gereken üç taraftan biri ve aynı zamanda en önemlisidir. Bu noktada keşideci ne demek sorunun akıllara gelmesi mümkündür. Esas olarak bu kavram ile çeki düzenleyen kişi ifade edilmektedir. Yani bir ürün ya da hizmet satın alan ve bunun karşılığında ödeme yapması gereken, ancak ödemesini çek ile yapmak isteyen ve bunun için de çek düzenleyen kişiler keşideci olarak adlandırılmaktadır. Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler keşideci olabilmektedir. Çek defteri almak amacıyla bankalara başvuru yapan ve başvuru neticesinde çek defteri almaya hak kazanan kişiler olarak da bu kavramı tanımlamak mümkündür.

 

Kimlere Keşideci Denir?

Genellikle ticari faaliyet yürüten ve bankalara vermiş olduğu güvenden dolayı çek başvurusu kabul edilmiş olan, kendisine tahsis edilen çek defterinin üzerinde adı, soyadı ve hesap bilgileri bulunan bireyler keşidecidir. Mal ya da hizmet karşılığında alınacak çekin üzerinde, keşidecinin adı ve soyadı olduğundan emin olunmalıdır. Ayrıca çeke atılan imzanın da aynı kişi tarafından atılması önem arz etmektedir.

Hemen Okuyun: Doğrudan Borçlandırma Sistemi (DBS) Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Keşidecinin Hak ve Sorumlulukları Nelerdir?

Değerli evrak muamelesi gören ve ticari sicil açısından büyük önem arz eden çeklerin gelişigüzel düzenlenmeleri söz konusu değildir. Çekte yer alan 3 tarafın da hak ve sorumlulukları bulunmaktadır. Keşideci nedir sorusu kadar önem arz eden bir başka soru da keşidecinin hakları ve sorumluluklarıdır. Bu hak ve sorumlulukları genel olarak şu şekilde sıralamak mümkündür:

  • Kuralına Göre Çek Düzenlemek: Keşidecinin en büyük sorumluluklarından biri, çeki kuralına göre düzenlemektedir. Bir çekin geçerli olabilmesi için nasıl düzenlenmesi gerektiğine dair bilgiler, yasalar ile belirlenmiştir. Doğru şekilde düzenlenmeyen çekler geçerli olmayacakları gibi, keşidecinin bir dizi yasal sorunlarla karşı karşıya kalmasına da neden olabilmektedir.
  • Keşidecinin çek düzenleme esnasında herhangi bir şart koşması da mümkün değildir. Çekler, herhangi bir ön şart ya da son şart koşulmadan düzenlenen evraklardır. Bir şart konulması, çekin geçersiz sayılmasına yol açmaktadır.
  • Çek keşide edilirken ödenmesi taahhüt edilen miktarın hem rakam ile hem de yazı ile yazılması gereklidir. Eğer yazı ile rakamlar arasında bir uyumsuzluk söz konusu olursa, yazı ile yazılan bedel ödenmektedir.
  • Çek üzerinde yapılmış olan tahrifatlar, çekin geçersiz olmasına yol açmaktadır. Ancak tahrifat işlemi keşideci tarafından yapılmışsa bu şart ortadan kalkmaktadır.

Keşideci Çeki Kaybederse Ne Yapmalı? 

Çeklerin kaybedilmesi, keşideciler açısından büyük bir risk doğurmaktadır. Değerli kâğıt statüsünde olan çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda sahtecilik başta olmak üzere çeşitli olumsuzluklarla karşılaşılması mümkündür. Çekini kaybeden keşideci, bunun için anlaşmalı olduğu bankaya başvurmalı ve ödemeden men talimatı vermelidir. Bu durumda banka, keşidecinin rızası dışında yazılabilecek çekler için ödeme yapmayacak ve böylelikle keşideci korunmuş olacaktır. 

Keşideci Çek İptali İçin Dava Açabilir Mi?

Keşideci, keşide etmiş olduğu çeki hiçbir şekilde iptal edebilme hakkına sahip değildir. Türk Ticaret Kanunu, keşide edilmiş bir çeki iptal etme yetkisini yalnızca lehtar ve hamile tanımıştır. Bu yüzden de keşidecinin çeki iptal edebilmesi ya da iptal için dava açabilmesi olanaksızdır.

İlginizi Çekebilir: Çek İskontosu Nedir? Hangi Durumlarda Geçerlidir?